
این روزها نقض و بیاعتنایی به قانون به امری عادی و معمولی تبدیل شده است و در این میان تخلفات دولت از برخی قوانین و برنامه ها در حالی است که نمایندگان مجلس بارها به این موارد اشاره کرده و انتقادهای فراوانی داشتهاند. هرچند عدم پیگیری و برخورد با تخلفات دولت از سوی مجلس، خود نیز یک تخلف از وظایف است.
به گزارش خبرنگار «تابناک»، یکی از تخلفات مهم که خسارت سنگینی متوجه خزانه دولت کرده، بیتوجهی آشکار و نقض ماده 4 قانون پنجساله برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور است.
بر پایه این ماده قانون برنامه چهارم توسعه، برقراری هرگونه معافیت گمرکی درباره کالاهای وارداتی به جز در مواردی که قانون مقرر کرده، ممنوع است. ولی متأسفانه دولت در سالهای گذشته در سفرهای استانی، بسیاری از شهرهای مرزی را از جمله بوشهر، بندر امام خمینی، گناوه، دیلم، هرمز، خارک، جلفا و... را از 10 تا 25 درصد از پرداخت حقوق ورودی معاف کرده و استدلال دولت، رونق اقتصادی این مناطق است.
این گزارش میافزاید: دولت در سال 1382 با توجه به جنگزدگی آبادان و خرمشهر و محرومیت خاص این دو شهر، 25 درصد از کالاهای وارده به این دو شهر را مشمول معافیت نموده بود، ولی برای جلوگیری از سوءاستفاده عدهای، کالاهای حجیم و کالاهایی که سود گمرکی آن بالا بوده، مانند پارچه، منسوجات، یخچال و فریزر و لوازم خانگی را مشمول معافیت ندانسته است.
در سالهای گذشته با تصمیمات دولت در سفرهای استانی پیدرپی به شهرهای مشمول معافیت گمرکی اضافه شده است، ولی به علت سوء برداشت گمرک و وزارت بازرگانی از تصویبنامه دولت، گمرک بندر امام از سال 86 و گمرک بوشهر از سال جاری، کالاهای یادشده ـ که حق ورودی آنها بالاست ـ را نیز مشمول معافیت کردهاند و از این رهگذر، دهها میلیارد تومان از محل های درآمد دولت کاسته شده است.
با این حال، سازمان بازرسی کل کشور و دیوان محاسبات، به ویژه کمیسیون تطبیق مصوبات دولت با قوانین، چه نقشی در بررسی اینگونه مصوبات دولت دارند؟
توجه به این موضوع که کسر درآمدهای دولت از این محل و محلهای دیگر، خود عاملی در تشدید کسیری بودجه بوده و همچنین نوع معافیتها تنها امکان بهرهمندی قشر خاصی از تجار را فراهم میسازد و عموم تجار و بازرگانان به طور یکسان از این مزیت بهرهمند نخواهند شد؛ بنابراین، انتظار میرود دولت در چنین تصمیمگیریهایی با جامعیت بیشتری عمل کند و تحت تأثیر برخی خواستههای خارج از چهارچوب قوانین و برنامههای مصوب کشور قرار نگیرد.

دفتر مطالعات زیربنایی مرکز پژوهشها با بیان این مطلب که تعیین تعرفه بر واردات از مهمترین ابزارهای حمایتی به شمار میآید که میتواند بر تولید داخلی اثر مثبت یا منفی داشته باشد، افزود: در چند سال اخیر ، کاهش شدید نرخ تعرفه بسیاری از محصولات کشاورزی وارداتی، مشکلاتی را برای تولیدکنندگان ایجاد کرده است که این امر در میان مدت میتواند تغییراتی در الگوی تولیدات کشاورزی به وجود آورد و بر تولید محصولات استراتژیک بخش کشاورزی نیز تاثیر منفی داشته باشد.
مرکز پژوهشها افزود: تعرفههای کشاورزی بر مبنای یک راهبرد بلند مدت و پایدار بنا نشدهاند و تابع تصمیمهای کوتاه مدت سالیانهاند و روند تعرفههای کشاورزی با اصول اعلام شده برنامههای توسعه کشور همراهی کافی ندارد. برخی از محصولات کشاورزی مانند جو و ذرت که برای آنها در طول سال از دو نرخ تعرفه استفاده میشود با واردات زیاد در ایام با نرخ پایین تعرفه و گاه بیش از نیاز کشور مواجه هستند.
همچنین در استفاده توامان ابزارهای تعرفهای دقت کافی صورت نمیگیرد و نظام موجود تعرفهها بسیار ساده است و اکنون با کاهش تعرفهها در غیاب ابزارهای غیرتعرفهای، حمایت منطقی از تولیدات داخلی در مقابل واردات به شدت کاهش یافته است.
مرکز پژوهشها همچنین تصریح کرد که در وضع نرخ تعرفهها و به ویژه نرخهای سه سال اخیر برای محصولات مختلف کشاورزی به اصل مزیت نسبی، حساسیت و توان رقابتپذیری محصولات کم توجهی شده است.
البته مقایسه وضعیت تعرفه کشور با کشورهای دیگر نشان میدهد که حمایت تعرفهای در کشور ما به سمت زیربخش یا کالاهایی خاص هدفمند نشده است و این موضوع ریشه در اقتصاد مبتنی بر فروش منابع طبیعی دارد که در آن متناسب با وضع درآمدهای نفتی در هر سال تعرفهها افزایش و یا کاهش یافتهاند و این کاهش و افزایش به تمام فصلها بدون در نظر گرفتن توان رقابتی و حساسیت آنها سرایت داده شده است.

محمدرضا نادری در حاشیه افتتاح دفتر گمرک شهرستان آمل در گفتگو با مهر اظهار داشت: میزان واردات خودروهای خارجی به کشور امسال در مجموع حدود 45 درصد کاهش داشته است.
وی اضافه کرد: بیشترین خودروهای وارداتی به کشور از کشورهای کره، ژاپن و آلمان بوده است.
معاون سازمان گمرکات کشور همچنین به صادرات خودرو از کشور اشاره و تصریح کرد: در هشت ماهه امسال 24 هزار و 121 دستگاه خودرو از کشورمان به خارج از کشور صادر شد.
نادری با اشاره به اینکه از سال 72 تاکنون قانون منع واردات خودروهای خارجی به کشور رفع شده است، افزود: برای واردات خودرو به کشور وزارت صنایع ومعادن، شرکتهای خودروساز وسازمان بهینه سازی مصرف سوخت و سازمان حفاظت محیط زیست در خصوص نوع خودروهای وارداتی نظر می دهند.
وی همچنین در پاسخ به این سئوال که تکلیف برخی کالاهایی که در انبارهای گمرک باقی مانده و صاحبان آنها به دنبال ترخیص کالاهای خود نیستند چه می شود، گفت: انبار تحت مالکیت گمرک در کشور کم است و بیشتر انبارها در اختیار سازمانهای همجوار است.
نادری از روند رو به رشد صادرات کالاها از گمرکات کشور به خارج از کشور خبر داد و گفت: با وجود بحرانهای موجود در اقتصاد جهانی میزان صادرات کشور از ابتدای امسال تاکنون 114 درصد رشد داشته است.
نادری خاطرنشان کرد: انتظار می رود این روند رو به رشد صادرات کالا از کشور ادامه داشته باشد.

مدیرعامل شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران از ورود یک فروند ایرباس 320 مدل 2003 به ناوگان حمل و نقل مسافری هوایی خبر داد و گفت: نوسازی و تجهیز ناوگان در اولویت سال 89 این شرکت خواهد بود.
فرهاد پرورش در گفتگو با مهر گفت: اولویت شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران برای سال 89 نوسازی و تجهیز ناوگان خواهد بود.
وی برقراری مسیرهای جدید پروازی را از دیگر اولویتهای هما اعلام کرد و افزود: در حال پیگیری برای اضافه کردن مسیرهای پروازی بین المللی برای هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران هستیم.
پرورش همچنین گفت: خرید هواپیما تابع عوامل متفاوتی از جمله وجود اعتبارکافی است، علاوه بر اینکه تحریم نیز موانعی را بر سر راه ما گذاشته است.
پرورش از ورود یک فروند هواپیمای ایرباس 320 مدل 2003 به ایران خبر داد، خاطرنشان کرد: تاکنون باوجود تحریمهای ایران، توانسته ایم اقدامات مفیدی را انجام دهیم که امیدواریم در آینده نیز با کمکهای بیشتر بتوانیم این کار را ادامه دهیم.
![]() |
|
| معاون نظارت و توسعه تعاونی های وزارت تعاون از ایجاد تعاونی فراگیر ملی صیادان کشور در راستای اجرایی شدن اصل 44 در راه اندازی تعاونی های یاد شده خبر داد. | |
|
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی وزارت تعاون، عبدالمجید غریب رضا هدف از تشکیل تعاونیهای فراگیر ملی را توسعه تعاون، افزایش درآمد خانوارهای تحت پوشش سازمان بهزیستی، کمیته امداد و اشتغالزایی عنوان کرد و گفت: در جهت تشکیل این نوع تعاونیها به لحاظ تعداد با محدودیت مواجه نیستیم زیرا تعداد تعاونیهای نوع فراگیر بستگی به درخواست مردم دارد. معاون نظارت و توسعه تعاونی های وزارت تعاون با بیان اینکه این تعاونی ها در راستای ایجاد اشتغال در دستور کار قرار دارند، اظهار داشت: علاوه بر مزیتهای مندرج در ماده 9 و تبصره های ذیل آن در اصل 44 که برای کلیه شرکتهای تعاونی تعریف شده به استناد ماده 29 قانون مذکور، شرکتهای تعاونی فراگیر ملی از اختصاص 30 درصد از درآمدهای حاصل از واگذاریها شامل تخفیفهای ماده 34 قانون اصل 44 برخوردار خواهند شد. وی افزود: تعاونیهای فراگیر ملی به منظور تحکیم زیرساختهای اقتصادی کشور، حمایت از خانوارهای کم بضاعت و افزایش اشتغال ایجاد می شوند. گفتنی است، نشست تشکیل تعاونیهای فراگیر ملی با حضور با حضور رئیس سازمان شیلات، مسئولان وزارت تعاون و جمعی از مدیران تعاونی های صیادی برگزار شد. |
| عضو شورای عالی کار از تشکیل کارگروههای مزد در کشور خبر داد و گفت: این کارگروهها تا اول بهمن ماه سالجاری نتیجه بررسیهای خود را به کانون عالی برای طرح در جلسات تعیین مزد ارائه می کنند. | |
|
ولی الله صالحی در گفتگو با مهر با اشاره به آغاز به کار کارگروههای بررسی دستمزد سال 89 در استانهای کشور، گفت: در بیستم آذرماه سالجاری، کانون عالی شوراهای اسلامی کار سراسر کشور ابلاغیه ای را برای تشکیل کارگروههای بررسی و تعیین مزد در 28 استان کشور ارسال کرد. عضو شورای عالی کار اظهار داشت: بر اساس این ابلاغیه، از کانونهای استانی کار درخواست کردیم که در قالب کارگروهی نظرات خود را جمع بندی و تا اول بهمن ماه سالجاری به کانون عالی شوراهای اسلامی کار ارائه کنند. صالحی در ادامه درباره ترکیب کارگروههای استانی بررسی مزد، بیان داشت: اعضای کانونهای استانی، شوراهای اسلامی کار در استانها، کارشناسان مناطق مختلف کشور و مشاورین از جمله اعضای کارگروههای بررسی مزد سال 89 خواهند بود. وی خاطر نشان کرد: البته این بخش از کار که قرار است انجام شود فقط اقدامات کارگران برای تعیین دستمزد سال آینده خواهد بود که در نهایت کانون عالی شوراهای اسلامی کار سراسر کشور، نظرات را جمع بندی و در نشستهای 3 جانبه (دولت-کارگر-کارفرما) در ماههای پایانی سال برای تعیین دستمزد کارگران مطرح می کند. این مقام مسئول در بخش کارگری در زمینه امکان برگزاری نشستهای مشترک با گروه کارفرمایی نیز به جلسه پایان هفته جاری اشاره کرد و گفت: در این نشست که برگزار خواهیم کرد، یکی از مهم ترین موارد بین دو شریک اجتماعی طرح مسئله دستمزد سال آینده خواهد بود. به گفته صالحی، در این جلسه سعی می شود مهم ترین موارد و مسائل کارگران با کارفرمایان مطرح شود تا از این طریق بتوان راهکاری بینابینی که منجر به انتفاع هر دو گروه شود، پیدا کرد. |

فعالیت ها:
1.فروش بلیط های داخلی وخارجی هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران و کلیه خطوط بین اللملی
2.چارتر کننده پروازای خارجی به مقاصد مختلف(تایلند، ترکیه, دوبی,مالزی,چین و...)
3.برگزار کننده مستقیم وبدون واسطه کلیه تورهای خارجی با ارزانترین قیمت وکیفیتی بی نظیر
4.تورهای ویژه دبی
5.برگزار کننده تورهای نمایشگاهی وتخصصی دراقصی نقاط جهان
6.برکزار کننده تورهای داخلی ویکروزه
7.اخذ ویزاهای کلیه کشورهای توریستی و دریافت نوبت سفارت آمریکا و کانادا
7.رزرو هتل در داخل وخارج کشور
9.فروش بلیط های اتوبوس ایران پیما و همسفر و رویال
جهت تماس و رزرواسیون همه روزه از ساعت 8:30 الی 18 با ما تماس حاصل فرمایید.
تلفن: 3-3001 651 0311 دورنگار: 8482 650 0311 همراه: 8242 396 0912
پست الکترونیک: HAFT-EGHLIM@SKSEASIDE.COM
با سپاس : گروه بازرگانی ساحل داران - دفتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی هفت اقلیم

رئیس کل گمرک ایران از ترخیص کالا حداکثر تا یک روز کاری خبر داد.
به گزارش خبرنگار ما ؛ اردشیر محمدی در نشست خبری که در نمایشگاه بزرگ دستاوردهای انقلاب اسلامی برگزار شد افزود:خوشبختانه زمان ترخیص کالا در مقایسه با گذشته که به صورت سنتی و غیر مکانیزه انجام می شد و حدود بیش از چهار روز کاری به طول می کشید اکنون حداکثر به یک روز کاهش یافته است.
وی گفت:امیدوارم زمان ترخیص کالا از گمرکات کشور به کمتر از یک روز کاری برسد و این کار دور از دسترس نخواهد بود.
محمدی همچنین از اصلاح نظام گمرکی کشور در قالب شش برنامه و هشت طرح خبر داد و گفت: این اصلاح اکنون در مرحله بازنگری است و امیدواریم در فرصت مناسب لایحه قانون امور گمرکی به مجلس شورای اسلامی تقدیم شود.
وی افزود:با اصلاح نظام گمرکی زمان تشریفات گمرک به مدت زمان کوتاهی کاهش می یابد و موجب کاهش هزینه و قیمت تمام شده کالاها می شود.
محمدی گفت:اکنون ترانزیت کالا به صورت اختصاصی در سه گمرک مهم کشور به صورت نمونه انجام می شود و پیش بینی می کنیم تا اوایل سال آینده این فعالیت در ده گمرک کشور انجام شود.
رئیس کل گمرک ایران همچنین گفت: اکنون لوازم پزشکی ، خودرو ، گل و گیاه ، فرش ، سیگار و پارچه به صورت اختصاصی در گمرکات کشور انجام می شود و تا پایان امسال برای لوازم خانگی نیز گمرک اختصاصی در نظر گرفته می شود.
وی روانسازی و تسهیل امور صادرات و واردات و استقرار تجهیزات و نیروهای تخصصی در گمرکهای کشور را از ویژگیهای اختصاصی کردن گمرک دانست.

طبق آخرین ردهبندی کیفی محصول اتوبوس بینشهری اسکانیا C12 و کامیون ولوو FH جزء بهترین خودروهای تجاری ساخت داخل قرار گرفتند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، از گروه اتوبوس و مینیبوس، اتوبوس بین شهری ولوو B7 و میدل باس سامان در رتبههای دوم و سوم قرار گرفتند. در این میان دو محصول مینیبوس هیوندایی کروز و اتوبوس بینشهری بنز C457 نیز در ردههای ششم و هفتم قرار گرفتند.

راشاتودی گزارش داد،ناو جنگی روسیه در سواحل سومالی مانع از حمله دزدان دریایی به یک کشتی ایرانی شده است.به گزارش این شبکه تلویزیونی،یک ناو هسته ای روسیه که در سواحل سومالی به سر می برد،سه قایق متعلق به دزدان دریایی را که قصد حمله به یک کشتی ایرانی را داشتند،توقیف و سرنشینان آنها را دستگیر کرد.
یادداشتی درباره پیش بینی اقتصاد دنیا در دو سال آینده ....
بروز بحران مالی در غرب و امریکا همگان را به این فکر فرو برد که چرا این بحران شروع شد و در سال های آینده به خصوص سال های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ چه به سر جهان خواهد آمد. برای اینکه بتوانیم جواب این سوال ها را پیدا کنیم، باید کمی به عقب برگردیم. اصولاً بحران یا رکود اقتصادی پدیده یی است که برای نخستین بار در قرن بیستم مشاهده شد. دلیل آن هم این است که قبل از آن دولت ها مسوولیت اقتصاد را بر عهده نداشتند بنابراین همیشه تقاضا با عرضه برابر بوده و کسری بودجه یا مازاد درآمد وجود نداشت.
اولین بحران بزرگ جهان در دهه ۱۹۳۰ میلادی در اروپای غربی نمایان شد. بحران های اخیر را هم در اوایل دهه ۱۹۷۰ و اواسط دهه ۱۹۸۰ مشاهده کردیم. پس از آن مدت نسبتاً زیادی بود که اقتصاد جهان غرب دچار رکود اقتصادی نشده بود و کم کم بعضی از اقتصاددانان حتی این زمزمه را آغاز کرده بودند که علم اقتصاد به جایی رسیده که دیگر از بروز رکود اقتصادی جلوگیری می کند. سیاستگذاران اقتصادی نیز دچار این اشتباه شده بودند که اگر اقتصاد را هر چه بیشتر به طرف اقتصاد آزاد یا اقتصاد بازار سوق داده و نیز دقیقاً طبق فرضیه میلتون فریدمن یا قضیه پولی رفتار کنند، هرگز در چاه بحران فرونخواهند رفت.
وقایع سال ۲۰۰۸ همه را از اشتباه به در آورد. اتفاقات اقتصادی باورنکردنی سال ۲۰۰۸ یک بار دیگر نشان داد هنوز هم بروز بحران همانند بروز زلزله و سونامی غیرقابل پیش بینی است. اگرچه این حقیقت را هم نباید فراموش کنیم که تعدادی از اقتصاددانان دانشگاهی طی دو سال اخیر به کرات هشدار های جدی می دادند و بروز بحران را پیش بینی می کردند. یک نکته دیگر هم در اینجا قابل توجه است که اگرچه این رکود اقتصادی در اوایل سال ۲۰۰۸ نمایان شد ولی در حقیقت در سال ۲۰۰۷ یا حتی در سال ۲۰۰۶ آغاز شده بود اما سیاستگذاران اقتصادی با سعی فراوان آن را پنهان کردند به امید اینکه تقاضا و عرضه خود به خود تنظیم شده و بروز بحران علنی نشود اما گویا عمق بحران بیش از اینها بود.
اگر چه علل بروز بحران را نمی توان به صورت قطعی و دقیق برشمرد، ولی می توان بعضی واقعیت ها را مورد تحلیل قرار داد. در درجه اول دو موضوع قابل ذکر است؛ اول اینکه آیا بحران یا کسادی فعلی حقیقی است یا خیر و دوم اینکه چه کشورهایی را تحت تاثیر قرار داده است. آمار شش ماهه اخیر وجود بحران یا کسادی اقتصادی را در بسیاری از کشورها تایید می کند. بعضی کشورها حتی رسماً حالت فوق العاده اقتصادی را پذیرفته و اعلام کرده اند. همچنین از گفته های دولتمردان بعضی کشور ها پیداست که اگرچه در کشور آنها هنوز آمار رسمی تغییری را نشان نمی دهند، ولی مسوولان دولتی عمیقاً نگران کسادی اقتصاد و حتی منتظر آن هستند. نرخ بیکاری در امریکا که حدوداً شش درصد بود هم اکنون به ۱/۷ درصد رسیده و همین امسال از ۱۰ درصد فراتر خواهد رفت. همچنین تولید ناخالص داخلی امریکا تا به حال با حدود یک درصد کاهش آن هم در کشوری که رشد ۳-۲ درصدی را برای سال های زیادی تجربه کرده، افق بروز بحران را نمایان ساخته است. در امریکا پیش بینی می شود تولید ناخالص داخلی طی سال جاری دو درصد دیگر و حتی در سال ۲۰۱۰ حداقل یک درصد کاهش داشته باشد.
در انگلستان که بنا بر تحقیقات سازمان ملل دچار عمیق ترین بحران در جهان شده، سیاست های افراطی اتخاذ شده است؛ سیاست هایی که دولت ها هرگز تمایلی به اتخاذ آنها نداشتند. پایین آوردن نرخ برابری پول، کاهش نرخ سود بانکی، خرید سهام بانک ها به صورت بلوکی یا حتی ملی کردن بعضی از آنها همگی با سیاست های اقتصادی دولت انگلستان مغایر بودند، اما دولت مجبور به اجرای آنها شد. بانک مرکزی اروپا نیز اعلام کرد اگر اوضاع وخیم تر شود دست به اجرای سیاست های افراطی خواهد زد. احتمالاً منظور وی کاهش سود بانکی، تزریق پول به صنایع و در نتیجه کاهش نرخ یورو در بازار جهانی است. در بسیاری از کشور های اروپای شرقی و مرکزی هم بانک ها اخیراً از بانک مرکزی خودشان و بانک مرکزی اروپا برای بهبود اوضاع مالی خود تقاضای کمک کردند. بسیاری خبر های دیگر هم در این خصوص نشان می دهد بروز بحران جدی است، تا جایی که حتی دولت سنگاپور اعلام کرده پیش بینی می کند در سال جاری تولید ناخالص داخلی در آن کشور حدود پنج درصد کاهش خواهد داشت. اضافه شود که کاهش تولید ناخالص داخلی معادل تعطیلی کارخانه ها و واحد های تجاری و خدماتی است. درست همان طور که در زمان رونق معمولاً عرضه به مقادیری بالاتر از افزایش تقاضا زیاد می شود، در زمان های کسادی هم عرضه به مقادیری بیشتر از کاهش تقاضا کم می شود یعنی اگر پنج درصد تقاضا کم شود، تولیدکنندگان کالاها و خدمات از ترس ورشکستگی میزان تولید خود را به مقادیری بیش از پنج درصد کاهش می دهند. در نتیجه پنج درصد کاهش در تقاضا معادل ۱۵-۱۰ درصد کاهش در میزان اشتغال است.
مطلب بعدی این است که چه کشورهایی و با چه شدتی دچار بحران شده اند. آمار نشان می دهد شدید ترین بحران در امریکاست که در حقیقت آغازکننده هم بود. این مطلب تعجب آور نیست چرا که مقدار قابل ملاحظه یی از مبادلات جهانی بر حسب دلار امریکا انجام می شود و در حقیقت امریکا سال های زیادی است که از این حقیقت سود برده است. بدین معنا که درصد بالایی از مجموع پولی که در بانک مرکزی امریکا تولید می شود هرگز به کشور امریکا راه پیدا نمی کند بلکه فقط بین مردم و دولت های کشور های دیگر دست به دست می چرخد. تولید چنین پولی تورم زا نیست ولی مزایای اشتغال زایی که یکی از مزایای تولید پول است را دارد. بنابراین با توجه به اینکه حدود ۴۰درصد از پول جهان بر حسب دلار امریکاست، جای تعجب نیست که هرگونه اشتباه در سیاستگذاری در آنجا، عواقب فاحشی برای جهان به بار می آورد.
پس از امریکا، اقتصاد هر کشوری که به امریکا و غرب وابسته تر بود، بحران هم در آن عمیق تر است. شدت و عمق بحران در کشور هایی نظیر انگلستان، ژاپن و کره جنوبی و حتی کشورهای کوچک تری مانند سنگاپور و کشورهای حاشیه خلیج فارس این مطلب را تصدیق می کند. همچنین شدت کم یا حتی نبود بحران در برخی کشورها نظیر کشور های امریکای جنوبی، کانادا و ایران تایید می کند که شدت و عمق بحران با میزان وابستگی اقتصادی به غرب و به خصوص امریکا متناسب است.
مطلب دیگری که حائز اهمیت فراوان است این است که چرا اصلاً بحران به وجود آمد. همان طور که ذکر شد این بحران آنقدرها هم غیرقابل پیش بینی نبود و زمزمه های هشداردهنده از گوشه و کنار محافل علمی شنیده می شد. سال ها بود که کشورهای غربی و امریکا در اقتصاد خود رشد نشان می دادند و هزینه های خود را، چه در دولت و چه در زندگی مردم بالا برده بودند. این ازدیاد هزینه ها از محل هایی تامین می شد که حقیقی نبود. یک مثال واضح در مورد بالا بردن هزینه ها در امریکا، جنگ در عراق و افغانستان بود که صدها میلیارد دلار هزینه بر دوش دولت آن کشور گذاشت.
شرکت ها و به خصوص بانک ها با پرداخت هزینه های گزاف و پاداش های بی رویه تحت عنوان افزایش بهره وری، پا از گلیم خود فراتر گذاشته و در حقیقت پول مردم را به مدیران شرکت ها به عنوان حقوق و پاداش دادند. تنها ۲۰ سال قبل اگر مدیر یک شرکت بزرگ چندملیتی سالانه یک میلیون دلار حقوق دریافت می کرد وی در زمره مدیران پردرآمد جهان قرار می گرفت. در سال ۲۰۰۷ در بین این مدیران، تعداد کسانی که فقط یک میلیون دلار حقوق می گرفتند، انگشت شمار بود. بالاترین درآمد مدیر یک شرکت در سال ۲۰۰۷ مبلغ ۲۴۹ میلیون دلار بود. در بین این شرکت ها حقوق و مزایای ۱۰ نفر اول جمعاً ۵/۱ میلیارد دلار بود. این موضوع به قدری حاد شد که در سال ۲۰۰۸ جمع پاداش های این مدیران در امریکا ۱۸ میلیارد دلار شد.
این میزان درآمد بی رویه و بی دلیل برای درصد کمی از مردم، باعث بروز نابسامانی های اقتصادی و اجتماعی و ایجاد نارضایتی شدید در میان مردم امریکا شد. وقتی مدیرعامل شرکت فورد امریکا برای دریافت کمک به کاخ سفید رفت خبرنگار از وی پرسید؛ بهتر نبود وقتی برای گرفتن پول مردم به واشنگتن آمده اید به جای استفاده از جت خصوصی از هواپیمای درجه یک استفاده می کردید؟
در نتیجه ازدیاد درآمد مردم که به طور کاذب به وجود آمده بود میزان تقاضا هم دچار افزایش بی رویه یی شد. تولیدکنندگان کالاها به خصوص کالاهای بادوام و پرعمر مانند ساختمان های مسکونی و همچنین تولیدکنندگان واسطه های کالاهای سرمایه یی لوکس مانند هواپیما و قایق های خصوصی دچار این توهم شدند که گویا مردم جداً ثروتمند شده اند. بنابراین به جای اینکه عرضه یا تولید برای ارضای تقاضای حقیقی انجام شود، برای ارضای تقاضای ناشی از عملیات سوداگرانه و بورس بازی به وجود آمد. تقاضای زیاد قیمت ها را در بازارهای مختلف بالا برده و شاخص های مهم مثل شاخص بورس سهام و مسکن به شدت تحت تاثیر قرار گرفتند چرا که ثروت آنها به شدت در حال افزایش بود.
تمام این اشتباهات کار را به جایی رساند که بسیاری از کشورهای جهان و به خصوص امریکا و غرب دارای چنان بحرانی شده اند که حداقل دو سال دیگر به صورت جدی و شدید گریبانگیر مردم آنها خواهد بود. در این میان، بدون شک ازدیاد نرخ بیکاری در سال های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ ادامه خواهد داشت. اگر سیاستگذاران کشورهای بحران زده بتوانند به صورت هماهنگ و درست عمل کنند، در اواخر سال ۲۰۱۰ ممکن است رشد اقتصادی در این کشورها آغاز شود. همچنین تولید ناخالص داخلی در بسیاری از کشورهای غربی و امریکا در سال ۲۰۰۹ حداقل دو درصد و در سال ۲۰۱۰ حدود یک درصد کاهش خواهد داشت. این در حالی است که ساختار اقتصادی این کشورها و زندگی مردم آنها بر مبنای رشد دو تا سه درصدی تولید ناخالص داخلی پایه ریزی شده است.
بروز این بحران و ادامه آن تا اواخر سال ۲۰۱۰ این مطلب را به ما آموخت که استقلال بانک مرکزی آنقدر که ادعا می شد جذاب نیست. شروع کسادی اقتصادی حاضر، نتیجه عملکرد مدیران غیرمسوول بانک های تجاری بزرگ و عدم نظارت کافی از سوی بانک های مرکزی آنها بود که به دلایل شخصی، چه از نظر مالی و چه از نظر کسب قدرت، وضعیت جهان را به اینجا رساندند. همه می دانند که بازار سرمایه برای صنایع و تولید اهمیت حیاتی دارد و وقتی سرمایه تامین نشود سرمایه گذاری هم نشده و تولید و رشد دچار رکود می شوند.
لذا نکته بسیار مهم دیگری که بروز این بحران به ما آموخت این بود که تعادل اقتصادی باید حفظ شود. یعنی نه آنقدر اقتصاد دولتی شود که کاهش بهره وری، رشد اقتصادی را از بین ببرد و نه آنقدر آزاد شود که شرکت های غیرمسوول بتوانند عملکرد کل اقتصاد را دچار مشکل کنند.
همچنین این را هم آموختیم که در عملکرد اقتصاد در طولانی مدت نمی توان از یک رویه یا تئوری استفاده کرد و راه حل بهینه این است که دائماً و به طور پیوسته از مجموع چند تئوری و روش استفاده شود تا ثبات اقتصادی حاصل شود که فقط در این صورت است که میزان سرمایه گذاری زیاد شده و متعاقب آن میزان اشتغال، تولید و رشد بالا خواهد رفت.
وقتی به راه حل های ارائه شده برای خروج از بحران می نگریم، این مطلب مشاهده می شود که تمهیدات تجویز شده نوع نگرش اقتصادی را به طرف روش هایی که سال هاست در اقتصاد ایران به کار گرفته شده اند، سوق می دهد. تا همین چند ماه قبل همه قبول داشتند که اقتصاد آزاد و بدون نظارت، قبول سیاست های پولی و استقلال بانک مرکزی پسندیده ترین شیوه است. حال دیده می شود سیاست هایی نظیر سیاست های اقتصادی دولت های اخیر در ایران برای به دست آوردن ثبات در طولانی مدت و در نتیجه رشد اقتصادی واقعی مناسب ترند. تغییراتی که دولتمردان غربی به زودی در ساختار اقتصاد خود می دهند، سیاست های اقتصادی آنها را به سیاست های اتخاذ شده در ایران نزدیک خواهد کرد. جای تعجب نیست که رده بندی جدیدی که در مورد میزان خوشحالی مردم ۱۷۸ کشور جهان توسط محققان دانشگاه لستر انگلستان تدوین شده، میزان خوشحالی مردم ما را از مردم امریکا، کانادا، انگلستان، آلمان، اسپانیا، امارات متحده و عربستان بالاتر محاسبه کرده است
پروفسور سیدکاظم اورعی
استاد دانشگاه استرلینگ انگلیس


